Η «Βουλή των Εφήβων» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Βουλής των Ελλήνων, το οποίο οργανώνεται σε ετήσια βάση με τη συνεργασία του Ελληνικού Κοινοβουλίου και των Υπουργείων Παιδείας Ελλάδας και Κύπρου. Στο πρόγραμμα καλούνται να συμμετάσχουν οι μαθητές όλων των τάξεων των Λυκείων (Α΄, Β΄, Γ΄ και Δ΄ για τα εσπερινά), όλων των τύπων (δημόσια, ιδιωτικά, ημερήσια, εσπερινά, ειδικά, εκκλησιαστικά), οι μαθητές του α΄ και β΄ κύκλου όλων των τύπων (δημόσιων, ιδιωτικών, ημερησίων, απογευματινών, εσπερινών) των ΤΕΕ της χώρας, οι μαθητές των αντίστοιχων τάξεων των Ελληνικών Λυκείων της Αλλοδαπής και, τέλος, οι μαθητές της Α΄ και Β΄ τάξης των Λυκείων και των Τεχνικών Σχολών της Κύπρου, όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το 20ο έτος της ηλικίας τους.

Οι Στόχοι

Το πρόγραμμα αυτό ως κύριους σκοπούς έχει:

Την καλλιέργεια θετικής στάσης απέναντι στην αξία “συμμετοχή στα κοινά”

Τη “μύηση” στις αξίες, τους κανόνες και τις πρακτικές της δημοκρατίας

Η “συμμετοχή στα κοινά” στοχεύει στην κοινωνικοποίηση των εφήβων σε ό,τι αφορά την πολιτική. Ζητούμενο εδώ είναι η συνειδητή ένταξή τους στις πολιτικές και κοινωνικές λειτουργίες. Για τη διεύρυνση και την εμβάθυνση του δημοκρατικού πολιτέυματος. Για να υπάρξει ένα βήμα από όπου μπορεί να ακούγεται η φωνή της νεολαίας. Για προσφορά προς τους άλλους, για να βιωθούν οι πρακτικές της δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης ώστε αυτά να φθάσουν να γίνουν τρόπος ζωής. Έτσι ώστε να φθάσει να δημιουργηθεί πολιτσμός σε όλες τις σφαίρες του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου.

Οι Ανταλλαγές

Το πρόγραμμα επικεντρώνεται στη συνεχή ανταλλαγή:

Συναισθημάτων

Στοχασμών

Εμπειριών

Αυτή η ανταλλαγή είναι ανάγκη να βιωθεί από τον έφηβο. Για να συνειδητοποιήσει, να ελέγξει, να ερμηνεύσει τον κόσμο. Η συμμετοχή λοιπόν στη “Βουλή των Εφήβων” είναι μία πρώτης τάξης ευκαιρία για κάτι τέτοιο.

Η Δημιουργία

Ο έφηβος δημιουργεί διατυπώνοντας τη δική του άποψη και συνθέτοντας τη δική του έκφραση. Φέρνοντας στο φως την καθημερινή αγωνία από την πλευρά των νέων για τη βελτίωση ή την αλλαγή της πραγματικότητας και τη λύση των προβλημάτων που μαστίζουν τη νεολαία αλλά και τους μεγαλύτερους.

Η Γραπτή Εργασία και οι Συνθέσεις

Οι προβληματισμοί, οι απόψεις και οι προτάσεις κάθε μαθητή που μετέχει στο πρόγραμμα, περιέχονται στην ατομική γραπτή εργασία του. Επειδή όμως οι μαθητές που μετέχουν σο πρόγραμμα είναι πολυάριθμοι, περνούν πλέον τις είκοσι χιλιάδες, οι απόψεις τους συνοψίζονται σε μία γενική σύνθεση για κάθε νομό της χώρας ξεχωριστά, αλλά και για όλους τους νομούς μαζί, σε ένα ενιαίο κέιμενο, που παραδίδεται στις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές, στην ελληνική και την κυπριακή Κυβέρνηση, στους πολιτικούς, κοινωνικούς και τοπικούς φορείς κ.λπ., και διαχέεται σε όλο τον κόσμο από τις ηλεκτρονικές σελίδες της Βουλής των Ελλήνων στο Διαδίκτυο. Τα κείμενα των συνθέσεων κάθε χρόνο αποτελούν ένα μέτρο της συνειδητοποίησης και της ευαισθησίας της νεολαίας.

Η Διαδικασία της Επιλογής

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της "Βουλής των Εφήβων" λειτουργεί και συντονίζεται υπό την εποπτεία και την ευθύνη ειδικής επιτροπής εκπαιδευτικών και προσωπικοτήτων (Επιτροπή Βουλής των Εφήβων) με πρόεδρο από το Δεκέμβριο το συγγραφέα και Ακαδημαϊκό Ιάκωβο Καμπανέλλη. Τα στάδια της όλης εργασίας έχουν ως εξής:

1. Ορισμός Συνδέσμου. Σε κάθε Λύκειο της χώρας, που εθελούσια μετέχει στο πρόγραμμα, ορίζεται με πρόταση του συλλόγου των διδασκόντων ένας καθηγητής, υπεύθυνος για το πρόγραμμα, ο οποίος λειτουργεί ως Σύνδεσμος των μαθητών του σχολείου με την Επιτροπή της Βουλής των Εφήβων. 2. Ενημέρωση Συνδέσμων. Στην αρχή του σχολικού έτους οι Καθηγητές - Σύνδεσμοι, 2200 περίπου, καλούνται και ενημερώνονται για το πρόγραμμα, τους στόχους του και τη μέθοδο εργασίας των μαθητών. Στους Καθηγητές - Συνδέσμους αποστέλλεται και υλικό υποστήριξης υπό μορφή κειμένων γενικού προβληματισμού, που προέρχονται από την γραφίδα έγκριτων διανοουμένων. 3. Ενημέρωση Μαθητών. Οι Καθηγητές - Σύνδεσμοι ενημερώνουν τους μαθητές του σχολείου τους κατά τμήμα, σε 3 διδακτικές ώρες για τους σκοπούς του προγράμματος και τον τρόπο εργασίας όσων μαθητών θελήσουν να μετάσχουν στο πρόγραμμα. Εξηγείται ότι κάθε μαθητής ή μαθήτρια που θέλει να συμμετάσχει, οφείλει να συντάξει γραπτή εργασία, στην οποία αναλύει ένα θέμα που το έχει βιώσει ή το αντιλαμβάνεται ως σοβαρό πρόβλημα του στενού προσωπικού ή ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος. 4. Αποστολή Τετραδίων. Σε όλα τα Λύκεια της Ελλάδας, στα Τ.Ε.Ε. και στα Τ.Ε.Ε. Μαθητείας του Ο.Α.Ε.Δ. (δηλαδή περίπου σε 250 000 συνολικά μαθητές) αλλά και στα σχολεία της Κύπρου και του Απόδημου Ελληνισμού αποστέλλονται από τη Βουλή των Ελλήνων ειδικά τετράδια για τη συγγραφή των εργασιών των μαθητών. 5. Παράδοση Εργασιών. Μετά από ένα μήνα περίπου οι γραπτές εργασίες παραδίδονται από τους μαθητές στους Διευθυντές των Σχολείων τους, οι οποίοι καλύπτουν τα στοιχεία ταυτότητας των μαθητών με ειδικό αυτοκόλλητο αδιαφανές χαρτί. 6. Αποστολή στο Κέντρο Αξιολόγησης. Οι Διευθυντές αποστέλλουν τα συγκεντρωμένα τετράδια του σχολείου τους στο ειδικό Κέντρο Αξιολόγησης, που οργανώνεται στην Αθήνα 7. Αξιολόγηση Γραπτών. Οι γραπτές εργασίες των μαθητών αξιολογούνται από Αξιολογητές - Καθηγητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης υπό την εποπτεία μελών της Επιτροπής του Προγράμματος της Βουλής των Εφήβων. 8. Πόσοι επιλέγονται; Από την αξιολόγηση των γραπτών εργασιών, η Επιτροπή της Βουλής των Εφήβων καταλήγει στην επιλογή 300 Εφήβων Βουλευτών από την Ελλάδα και 50 από την Κύπρο και τον Απόδημο Ελληνισμό. Διευκρινίζεται ότι από κάθε εκλογική περιφέρεια της Ελλάδας επιλέγονται τόσοι Έφηβοι Βουλευτές όσοι είναι οι βουλευτές στο εθνικό κοινοβούλιο. Στο Κέντρο Αξιολόγησης γίνεται και η σύνθεση των προτάσεων των μαθητών (κατά περιφέρεια και για όλη την επικράτεια), όπως οι προτάσεις αυτές αναφέρονται από τους μαθητές στις εργασίες τους. Η σύνθεση συντάσσεται ως σύντομη περίληψη όλων των εργασιών των μαθητών (επισημαίνονται τα προβλήματα και οι προτάσεις για τη λύση τους). Η σύνθεση γίνεται σε δύο επίπεδα: i. Σύνθεση κατά εκλογική περιφέρεια (υπάρχουν 56 εκλογικές περιφέρειες). Δηλαδή, συντάσσονται 56 ξεχωριστά κείμενα που το καθένα τους συνοψίζει τα προβλήματα και τις λύσεις που προτείνουν οι μαθητές της αντίστοιχης εκλογικής περιφέρειας. Δηλαδή, συντάσσεται κείμενο που συνοψίζει τις εργασίες όλων των μαθητών που μετέχουν στο πρόγραμμα. ii.Τελική σύνθεση (όλες οι περιφέρειες μαζί). 9. Κατανομή σε Επιτροπές. Οι επιλεγόμενοι Έφηβοι Βουλευτές προσκαλούνται στο Κοινοβούλιο στα μέσα Σεπτεμβρίου κάθε έτους (5 ημέρες), συγκροτούνται σε Σώμα και χωρίζονται σε έξι ισοπληθείς επιτροπές που αντιστοιχούν στις διαρκείς επιτροπές του ελληνικού κοινοβουλίου. Συζητούν κατά επιτροπή τους προβληματισμούς και τις αντίστοιχες προτάσεις όλων των παιδιών, που πήραν μέρος στο πρόγραμμα. Τελικά, λειτουργούν σε Ολομέλεια, όπου συζητούν τις προτάσεις όλων των παιδιών που πήραν μέρος στο πρόγραμμα, καθώς και τις προτάσεις που διατυπώθηκαν και ψηφίστηκαν στις επιτροπές. Η Ολομέλεια τελικά δέχεται ή απορρίπτει τις επιμέρους προτάσεις των παιδιών. Τα πρακτικά των έξι επιτροπών και της Ολομέλειας της Βουλής των Εφήβων δημοσιεύονται και δίνονται στους Ελληνες βουλευτές, στους υπουργούς, στην τοπική αυτοδιοίκηση, στα σχολεία, στην Εκκλησία, στον Τύπο και σε όλους όσοι ενδιαφέρονται γι' αυτό. Οι εργασίες της Ολομέλειας της Βουλής των Εφήβων μεταδίδονται από την τηλεόραση στο κοινό (άμεση μετάδοση). Ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων διευθύνει τις εργασίες της Ολομέλειας της Βουλής των Εφήβων. Οι πρόεδροι των έξι Διαρκών Επιτροπών της Βουλής των Ελλήνων διευθύνουν τις εργασίες των αντίστοιχων επιτροπών της Βουλής των Εφήβων. 10. Πολιτιστικές Εκδηλώσεις. Οι εργασίες της Βουλής των Εφήβων πλαισιώνονται από προγράμματα πολιτιστικών εκδηλώσεων (παραστάσεις αρχαίου δράματος, ξεναγήσεις σε αρχαιολογικούς χώρους, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις κ.λ.π.).

Με την καθιέρωση της Βουλής των Εφήβων ως θεσμού, δίνεται η δυνατότητα στους νέους, στο πλαίσιο ενός δημόσιου και υπεύθυνου διαλόγου, που εξελίσσεται σε ετήσια βάση, να καταγράφουν και να συζητούν τις διαπιστώσεις και τις κρίσεις τους για το παρόν, αλλά και να περιγράφουν το όραμά τους για το μέλλον, στοιχεία απαραίτητα για σχεδιασμό και προγραμματισμό της Πολιτείας, αλλά και για την αυτοσυνειδησία των πολιτών. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι ετήσιες εργασίες της Βουλής των Εφήβων παρουσιάζουν όλο το φάσμα των σημαντικών και επίκαιρων προβλημάτων ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας, όπως αυτά επισημαίνονται από την ευαισθησία της ώριμης νεολαίας της, που με θάρρος και αίσθημα ευθύνης προτείνει και τις λύσεις τους.